Pozwolenie na użytkowanie – wzór wniosku i instrukcja wypełniania

Pozwolenie na użytkowanie jest decyzją, która pozwala legalnie korzystać z obiektu budowlanego. Wniosek składa się do właściwego organu nadzoru budowlanego przed rozpoczęciem użytkowania. Formularz PB-17a dotyczy sytuacji, w której obiekt lub jego część ma zostać użytkowana przed wykonaniem wszystkich robót. Wzór i generator znajdziesz na stronie e-Budownictwo.

Jaki formularz wybrać?

Wniosek o pozwolenie na użytkowanie składa inwestor. W zależności od sytuacji wybiera formularz PB-17 albo PB-17a. Pierwszy dotyczy standardowego pozwolenia na użytkowanie, a drugi pozwolenia przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, czyli tak zwanego odbioru częściowego.

Wniosek PB-17a może obejmować cały obiekt, jego część albo niektóre obiekty objęte jedną decyzją o pozwoleniu na budowę. Użytkowana część musi jednak nadawać się do samodzielnego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem. Formularz można wypełnić elektronicznie w generatorze e-Budownictwo, a następnie wysłać do urzędu.

Jak złożyć wniosek o pozwolenie na użytkowanie?

Procedura zaczyna się przed złożeniem formularza. Zachowaj następującą kolejność:

1. Zawiadom Sanepid i Straż Pożarną – jeżeli przepisy wymagają ich stanowiska, zawiadom właściwe organy o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania. Jeżeli w ciągu 14 dni nie zgłoszą sprzeciwu ani uwag, przygotuj oświadczenia o ich braku.
2. Wypełnij PB-17 albo PB-17a – podaj dane inwestora, pełnomocnika, obiektu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia. Przy odbiorze częściowym wskaż, której części dotyczą roboty pozostałe do wykonania.
3. Dołącz dokumenty i złóż wniosek – możesz zrobić to osobiście, listownie albo przez e-Budownictwo. Wniosek kieruje się zwykle do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Jeżeli decyzję o pozwoleniu na budowę wydał wojewoda, właściwy będzie wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.
4. Oczekuj zawiadomienia o kontroli – wniosek jest jednocześnie wezwaniem organu do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli. Organ powinien zawiadomić inwestora o jej terminie w ciągu 7 dni od doręczenia wniosku albo jego uzupełnienia.
5. Weź udział w kontroli – inwestor ma obowiązek uczestniczyć w kontroli. Powinien być na niej obecny także kierownik budowy. Kontrola powinna zostać przeprowadzona przed upływem 21 dni od doręczenia kompletnego wniosku albo jego uzupełnienia.

Pozytywny wynik kontroli pozwala organowi wydać decyzję. Zwykły termin załatwienia sprawy wynosi miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej może wynieść dwa miesiące. Samo złożenie wniosku nie uprawnia jeszcze do rozpoczęcia użytkowania.

Jakie załączniki dołączyć?

Zakres dokumentacji zależy przede wszystkim od tego, według jakich przepisów sporządzono projekt. Graniczną datą jest 19 września 2020 r. Poniższe zestawienie pokazuje najważniejsze różnice:

Dołącz także pełnomocnictwo, jeżeli działasz przez pełnomocnika, oraz potwierdzenie wniesienia wymaganej opłaty skarbowej. W zależności od inwestycji mogą być potrzebne również decyzja zezwalająca na eksploatację urządzenia technicznego, zaświadczenie dotyczące inwestycji uzupełniającej albo audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Wybrane dokumenty mogą mieć formę kopii, skanu lub zdjęcia, zamiast oryginału. Dotyczy to między innymi oświadczeń kierownika budowy, protokołów badań i sprawdzeń, decyzji dozoru technicznego, dokumentacji geodezyjnej oraz potwierdzeń odbioru przyłączy. Oryginału wymagają jednak dokumenty, dla których przepisy lub organ wyraźnie przewidują taką formę, w szczególności dziennik budowy.

Przed wysłaniem sprawdź kompletność dokumentacji:

• formularz PB-17 lub PB-17a został podpisany i obejmuje właściwy obiekt albo jego część,
• dziennik budowy, oświadczenie kierownika budowy i dokumentacja geodezyjna są dołączone,
• projekt techniczny zawiera zmiany wprowadzone podczas realizacji inwestycji, jeżeli projekt sporządzono według nowszych przepisów,
• dołączono protokoły instalacji, potwierdzenia odbioru przyłączy i świadectwo charakterystyki energetycznej, jeżeli są wymagane,
• załączono oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag Sanepidu i Straży Pożarnej, jeżeli dotyczą inwestycji,
• pełnomocnictwo i dowód opłaty skarbowej są dołączone, gdy korzystasz z pełnomocnika.

Co sprawdza nadzór budowlany?

Obowiązkowa kontrola ma potwierdzić zgodność wykonania obiektu z decyzją o pozwoleniu na budowę i dokumentacją projektową. Organ sprawdza w szczególności:

• zgodność obiektu z projektem zagospodarowania działki lub terenu,
• parametry techniczne, takie jak powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość, kubatura i liczba kondygnacji,
• widoczne elementy konstrukcji oraz geometrię dachu, w tym kąt nachylenia i wysokość kalenicy,
• urządzenia budowlane i instalacje potrzebne do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem,
• dostępność obiektu dla osób z niepełnosprawnościami w budynkach użyteczności publicznej i mieszkalnych wielorodzinnych,
• wyroby budowlane istotne dla bezpieczeństwa konstrukcji i ochrony przeciwpożarowej,
• uporządkowanie terenu budowy oraz wykonanie nakazanej rozbiórki obiektów tymczasowych.

Po kontroli organ sporządza protokół w trzech egzemplarzach. Egzemplarz przekazany inwestorowi należy przechowywać przez cały okres istnienia obiektu.

Ile wynoszą opłaty?

Opłata skarbowa za wydanie pozwolenia na użytkowanie wynosi 25% stawki przewidzianej dla pozwolenia na budowę. Jej wysokość zależy od rodzaju i zakresu inwestycji. Poniższe kwoty są przykładowymi stawkami wskazanymi w materiałach urzędowych:

Dla budynku przeznaczonego na działalność gospodarczą opłata wynosi 0,25 zł za każdy metr kwadratowy powierzchni użytkowej, nie więcej niż 134,75 zł. Przy funkcji mieszanej nie uwzględnia się powierzchni mieszkalnej. Opłata nie jest pobierana między innymi przy budynkach mieszkalnych oraz obiektach przeznaczonych na cele naukowe, socjalne i kulturalne, a także w niektórych przypadkach szkód górniczych i klęsk żywiołowych.

Jeżeli korzystasz z pełnomocnika, co do zasady dochodzi 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo. Zwolnienie może dotyczyć pełnomocnictwa udzielonego małżonkowi, rodzicom, dzieciom, dziadkom, wnukom lub rodzeństwu. Opłatę wnosi się na rachunek właściwej gminy lub miasta, a nie przez generator e-Budownictwo.

Co grozi za użytkowanie bez pozwolenia?

Rozpoczęcie użytkowania obiektu wymagającego pozwolenia bez uzyskania decyzji może skutkować karą administracyjną. Kara za nielegalne użytkowanie jest równa dziesięciokrotności iloczynu stawki 500 zł, współczynnika kategorii obiektu i współczynnika jego wielkości. Przykładowo dla budynku handlowego o kubaturze poniżej 2500 m³ może wynieść 75 000 zł.

Nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli mogą także prowadzić do odmowy wydania pozwolenia i wszczęcia postępowania naprawczego. Dlatego z użytkowaniem obiektu należy poczekać do doręczenia decyzji, a przy odbiorze częściowym przestrzegać warunków wskazanych przez organ.

Najważniejsze jest przygotowanie kompletnego PB-17 lub PB-17a, dobranie załączników do daty sporządzenia projektu i zapewnienie udziału inwestora w kontroli. Wniosek można złożyć elektronicznie, ale użytkowanie obiektu rozpocznij dopiero po uzyskaniu wymaganej decyzji.